เคล็ดลับเซียน

"เคล็ดลับเซียน" ในการดูมิติทรงพิมพ์พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ พิมพ์นิยมของหลวงวิจารย์เจียรนัย นอกจากจะดูเส้นซุ้มและเส้นบังคับพิมพ์แล้ว เซียนให้ความสำคัญในการดูรูปทรงองค์พระที่ช่างหลวงแกะแม่พิมพ์จำลองแบบมาจากพระประธานในพระอุโบสถวัดระฆังในมิติให้เหมือนจริง องค์พระจะไม่นั่งตรงแข็งทื่อ แต่จะเอนไปทางซ้ายมือองค์พระเล็กน้อย พระเกศพริ้วเอนไปทางซ้ายมือองค์พระเล็กน้อยเช่นกัน เอวบิดไปทางซ้ายลักษณะมองดูคล้ายพระพักตร์จะหันไปทางซ้ายมือองค์พระเล็กน้อย .....เมื่อเอาไม้บันทัดทาบขอบองค์พระจากฐานชั้นล่างจรดพระเกศด้านซ้ายองค์พระ จุดสัมผัสหัวฐาน หัวเข่า และหัวไหล่พอดี แต่เมื่อเอาไม้บันทัดทาบทางด้านขวามือองค์พระจะเห็นว่า หัวเข่าและวงแขนด้านขวามือองค์พระจะล้นออกนอกเส้นที่รากสัมผัส เป็นแบบนี้ทุกองค์ไม่ว่าจะเป็นพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ แบบที่ 1,2,3 หรือแบบที่ 4 .....จากการสังเกตุและทดลองลากเส้นสัมผัสกับพระสมเด็จวัดระฆังองค์ราคาแพงๆของเซียน หรือองค์ครูหลายองค์ เช่น องค์ลุงพุฒ, องค์ขุนศรี, องค์น้ำหมาก, องค์ครูเอื้อ, องค์บุญส่ง, องค์เสี่ยดม องค์ลายงา ฯลฯ ก็จะเป็นแบบเดียวกัน นี่คือเอกลักษณ์มิติทรงพิมพ์ที่ช่างเขาแกะแม่พิมพ์ให้ออกมาเหมือนกันของพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ทั้ง4แบบ ( แบบที่1มีเส้นแซมใต้ตัก แบบที่2อกวี แบบที่3อกกระบอก แบบที่4เกศทะลุซุ้ม)....เพื่อเป็นความรู้เบื้องต้นสำหรับผู้ที่หัดดูพระสมเด็จวัดระฆังใหม่ๆ ขอให้โชคดีครับ

พระผ่านการใช้ (บูชา)

                         

                     

            พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่องค์นี้ได้ผ่านการรับรองว่าเป็นพระแท้จากเซียนระดับประเทศมาแล้วและผ่านตาเซียนพุทธพาณิชย์มาหลายท่านซึ่งต่างก็ยอมรับว่าเป็นพระแท้ตามมาตรฐานสากลนิยม สภาพเดิมจะเห็นได้ว่าผิวพระแห้งและเห็นการแตกลายงา เมื่อพระองค์นี้ผ่านการบูชามาแล้ว7ปี พื้นผิวพระสัมผัสไอเหงื่อ ทำให้แป้งโรยพิมพ์บริเวณพื้นผิวด้านหน้าขึ้นขาวมองดูนุ่มนวลตา ซึ่งเป็นคุณสมบัติของพระแท้ที่แป้งโรยพิมพ์เมื่อถูกน้ำหรือถูกเหงื่อจะเกิดคราบแป้งขึ้นมาให้เห็น

         ความเป็นพระแท้นั้น จากการที่ได้ศึกษาและพูดคุยกับเซียนพุทธพาณิชย์ เขาจะเรียกว่า "แท้สากล" คือพิมพ์ทรงถูกต้องตามมาตรฐานสากล  เนื้อหามวลสารถูกต้อง  ความเก่าถึงยุค  เขาถึงจะยอมรับว่าเป็นพระแท้และขายได้ราคา  

                 

                

               

              

              จะเห็นได้ว่าพระองค์นี้มีความโดดเด่นที่ทรงพิมพ์ (อกวี) การแตกของขอบข้างทั้งสี่ด้านนั้นจะแตกเป็นแนวยาว เว้าๆแหว่งๆอย่างเป็นธรรมชาติ ซึ้งพระปลอมจะไม่สามารถเลียนแบบได้  การแตกแบบนี้ภาษาเซียนเรียกว่าแตกแบบแนว "ฟยอร์ด"

                   
             

ชุดรังองค์ลุงพุฒ

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ เกศทะลุซุ้ม แม่พิมพ์องค์ลุงพุฒถือว่าเป็นพระแม่พิมพ์องค์ดังระดับแนวหน้าของวงการพระเครื่อง เซียนพระในวงการพระเครื่อง ทั้งเซียนเล็ก เซียนใหญ่ต่างก็รู้จักกันเป็นอย่างดี แต่ผู้ที่เข้าวงการพระเครื่องใหม่ๆอาจจะยังไม่รู้จัก

       ความมีเสน่ห์ของพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ แม่พิมพ์องค์ลุงพุฒคืออกวี (อกร่อง) พระเกศมีลักษณะเรียวยาวทะลุซุ้มครอบแก้ว มีความหมายเป็นมงคลคือ ผู้ที่มีไว้รอบครองบูชาทำอะไรก็จะสำเร็จทะลุเป้าหมาย

       ความสำคัญของการเป็นพระแท้นั้นสังเกตได้จากความเป็นธรรมชาติทางกายภาพบนผิวขององค์พระ อันได้แก่รอยยุบย่น, แตกปริ, หดตัว, รอยบ่อน้ำตา, รูพรุนปลายเข็ม, คราบแป้งโรยพิมพ์, คราบน้ำมันตังอิ๊ว ฯลฯ ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะเป็นตัวบ่งบอกอายุความเก่า เนื่องจากพระสมเด็จวัดระฆังมีอายุเก่าแก่ กว่า140ปี ดังนั้นสิ่งที่สำคัญที่สุดคือกาลเวลา

       พระแต่ละองค์จะยุบย่นหดตัวไม่เหมือนกัน เรียกได้ว่า 100องค์ ก็ 100แบบ ความเป็นธรรมชาติและความเก่าเก็บ (ดูง่ายจริงๆ)

       สำหรับผู้ที่ชื่นชอบพระสมเด็จวัดระฆัง แม่พิมพ์องค์ลุงพุฒ บทความชุดนี้ ผมขอนำเสนอ พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์และมีเนื้อมวลสารเดียวกันกับองค์ลุงพุฒ เชิญชมกันได้ในอัลบั้มรูปข้างล่างนี้ครับ

ชุดรังองค์ลุงพุฒ

ชุดแตกปริ รูพรุนเป็นโพรง (The cavity and split of pra somdej)

              การสร้างพระสมเด็จวัดระฆังของสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พรหมรังสีนั้น ตามตำราหลายเล่มระบุว่า เป็นพระที่สร้างแบบค่อยเป็นค่อยไป ตามแต่โอกาสและเวลาจะอำนวย มีพระ เณร และญาติโยม จำนวนหลายท่านมาช่วยกันตำมวลสารและกดแม่พิมพ์ออกมาเป็นองค์พระ ที่เชื่ออย่างนั้นเป็นเพราะว่าแต่ละพิมพ์หรือจะเป็นพิมพ์เดียวกันนั้น เนื้อหามวลสารมีอ่อน แก่ ต่างกัน ละเอียดบ้างหยาบบ้าง สีสัน วรรณะ ก็แตกต่างกันไป จำนวนที่สร้างเชื่อได้ว่ามีไม่น้อยกว่า 84,000 องค์ (ตามพระธรรมขันธ์) แต่ด้วยกาลเวลาประมาณ 140 กว่าปี มีพระส่วนหนึ่งคงแตกหักชำรุด และ สูญหาย ไปบ้าง แต่ก็น่าเชื่อว่า จำนวนที่เหลืออยู่โดยรวมแล้วน่าจะมีอีกหลายหมื่นองค์ อย่างน้อยก็เหลือครึ่งหนึ่ง ก็คือประมาณ 40,000 องค์ เพราะลักษณะโครงสร้างทางกายภาพแล้ว พระสมเด็จวัดระฆังเป็นพระเนื้อแข็ง มีส่วนผสมของปูนเป็นหลัก พอแห้งเนื้อจะแข็ง ชำรุดได้ยาก เมื่อท่านออกบิณฑบาต ท่านก็จะนำเอาพระสมเด็จวัดระฆังติดตัวไปแจกญาติโยมด้วย และมักจะพูดว่า “ เก็บเอาไว้ให้ดีนะจ๊ะ ต่อไปจะหายาก ” 

              ฉะนั้นผู้ที่ได้ไปครอบครองก็ต้องเก็บรักษาไว้อย่างดี (บางทีเก็บเอาไว้จนลืม พอตกถึงรุ่นลูก รุ่นหลานก็ไม่รู้แล้วว่าเป็นพระวัดไหน) โดยเฉพาะคนโบราณด้วยแล้ว มีความเชื่อว่า ถ้าทำพระแตกหัก จะเป็นบาป เพราะพระเป็นของศักดิ์สิทธิ์ ต้องรักษาเก็บไว้บนหิ้งพระอย่างดี  ส่วนจำนวนที่เหลือจะอยู่ในความครอบครองของใครบ้างนั้น อยู่ที่ผู้ครอบครองจะนำออกมาเปิดเผยหรือไม่เท่านั้น (เพราะกลัวถูกโจรปล้น ) จากการติดตามนิตยสารพระเครื่องหลายเล่ม มีการนำพระสมเด็จออกมาโชว์ พิจารณาแล้วเป็นพระแท้ตามมาตรฐานสากล ตามที่เซียนพุทธพาณิชย์เล่นหากันนั่นแหละ แต่เซียนในวงการพระเครื่องของแต่ละชมรมจะยอมรับกันหรือไม่ ขึ้นอยู่กับเทคนิคของเซียน (เพราะเปิดเผยว่าแท้ พระมีจำนวนมาก ราคาก็จะตก) พระที่เราเอาไปให้เซียนดู เซียนก็จะบอกว่าไม่ถึงยุคหรือไม่ใช่เสมอ มีอยู่ทางเดียวคือต้องใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ ตรวจหาค่าคาร์บอน12 หรือคาร์บอน14 เพื่อหาความเก่า แต่ถึงอย่างไรก็ตาม พระแท้ผ่านการเวลา กว่า140 ปีขึ้นไป ย่อมมีร่องรอยความเป็นธรรมชาติให้เห็นเสมอ

อย่างที่กล่าวมาแล้วว่า การสร้างพระสมเด็จวัดระฆังนั้น มีผู้ร่วมสร้างพระสมเด็จวัดระฆังหลายคน อาทิเช่น พระ เณรและญาติโยม สับเปลี่ยนหมุนเวียนกันกดแม่พิมพ์ เนื่องจากทำหลายครั้งความประณีตของแต่ละคนนั้นจึงไม่เหมือนกัน อีกทั้งเนื้อมวลสารไม่เท่ากันและน้ำประสาน อันประกอบไปด้วย น้ำมันตังอิ๊ว น้ำผึ้ง น้ำอ้อย กล้วย และขนุน ซึ่งส่วนผสมเหล่านี้จะมีผลในการยืดหยุ่นตัวระหว่างกดพิมพ์ ถ้าอัดพิมพ์ไม่แน่นองค์พระก็จะติดพิมพ์ไม่ดี การตัดกรอบก็เช่นเดียวกัน ถ้าตัดกรอบไม่ดีก็จะเกิดรอยปริบริเวณขอบและการถอดพิมพ์นั้น ถ้างัดออกจากแม่พิมพ์ไม่ดีก็จะเกิดรอยปริร้าว นอกจากนี้ส่วนผสมของมวลสารที่เป็นพืชอันประกอบไปด้วยเกสรดอกไม้ต่างๆและมวลสารประเภทโปรตีน กาลเวลาผ่านไปนับร้อยปีมวลสารเหล่านี้ก็จะหลุดออกทำให้เกิดเป็นรูพรุน หรือไม่ก็หดตัวเป็นโพรง หลังจากถอดพิมพ์แล้วนำองค์พระมาผึ่งแดดให้แห้งระหว่างการเคลื่อนย้ายนั้น ทำให้มีวัตถุมาขีดข่วนจึงเกิดรอยตำหนิ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการจงใจ เซียนพระจึงถือว่าเป็นลักษณะพิเศษในการพิจารณาชี้ขาดความเป็นพระแท้

สวยสมบูรณ์ (completely beautiful)

พระสมเด็จวัดระฆังสวยสมบูรณ์ ติดพิมพ์ดี หลังเรียบ(หลังทื่อ) เซียนพระเขาจะไม่ค่อยชอบกัน เพราะเขาจะมองว่าเป็นพระที่ดูยาก (จุดสังเกตูมีน้อย) ไม่เหมือนพระสมเด็จหลังกระดาน,หลังกาบหมาก,หลังสังขยาและหลังเรียบขอบปริ ซึ่งเป็นพระที่ดูง่าย(แต่พระสมเด็จส่วนมากแล้วจะหลังเรียบ 80%) แต่ถ้าพิจารณาให้ดีแล้วพระหลังเรียบที่ผ่านกาลเวลา 100กว่าปี ย่อมมีร่องรอยธรรมชาติความเก่าให้เห็นเสมอ เช่น รอยยุบย่นเหมือนเม็ดผดหนังปลากระเบน ตะปุ่มตะป่ำไม่เสมอกัน คราบฝ้าราสีน้ำตาลอมดำบางเหมือนเยื่อหัวหอมติดอยู่แน่น ตลอดจนรอยแตกรานเหมือนรากผักชีกระจายอยู่ทั่วไปบนด้านหลังองค์พระและที่สำคัญรูพรุนปลายเข็ม รอยหนอนด้น รอยปูไต่ บ่อน้ำตา คราบน้ำมันตังอิ้ว ย่อมปรากฏให้เห็นเสมอ

ด้านข้างองค์พระทั้ง4ด้าน รอยตอกตัดยุบย่นม้วนตัว ขยุกขยิก ไม่มีรอยเสี้ยนคม เอามือลูบดูนุ่มนวลมือดีไม่สากมือ และมีรอยแตกราน เหมือนรังปลวก มีคราบน้ำมันตังอิ้วฝังอยู่ในรอยแตกตลอดจนองค์พระหดตัว เว้าแอ่นอย่างเห็นได้ชัด นี่คือธรรมชาติของพระสมเด็จวัดระฆังหลังเรียบขอบด้านข้างแตกปริเหมือนรังปลวก

ตามตำราหลายเล่มระบุว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ท่านสร้างไปแจกญาติโยมไปตอนออกบิณฑบาตร และสร้างหลายครั้ง ส่วนผสมมวลสารแต่ละครั้งไม่เท่ากัน พระสมเด็จวัดระฆังจึงมีหลายเนื้อ แม้จะเป็นแม่พิมพ์เดียวกันก็ตามและที่สำคัญผมพบหนังสือตำราอยู่เล่มหนึ่งระบุว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้ไปแสดงธรรมโปรดนักองค์ ด้วง ณ เมืองเขมร พร้อมกับพระฐานา 4รูป โดยลงเรือสยามมูสดัมภ์ เจ้าพนักงานไปส่งถึงเมืองจันทบุรีแล้วขึ้นเกวียนไปทางเมืองตราดไปเมืองพระตะบอง ประเทศกัมพูชา

ในความเห็นของผม คิดว่าพระสมเด็จวัดระฆังนอกจากจะสร้างไปแจกไปแล้ว ยังมีพระสมเด็จวัดระฆังอีกส่วนหนึ่งที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้สร้างแล้วนำไปแจก ญาติโยมตามหัวเมืองต่างๆ แม้แต่เมืองพระตะบองก็ย่อมจะมีพระสมเด็จวัดระฆังด้วย

ความเหมือนที่แตกต่าง ( similarly but difference)

พระสมเด็จวัดระฆังโฆษิตาราม พิมพ์ใหญ่ แบบที่2 (อกวีพระพักตร์หน้าตั๊กแตน) ทรงพิมพ์นิยม พิมพ์ถูกต้องตามมาตรฐานสากล เป็นพระที่เกิดจากแม่พิมพ์เดียวกันผ่านกาลเวลาประมาณ 145ปีเศษ จะเห็นธรรมชาติของการหดตัวและเซ็ทตัวที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด มีทั้งสวยและไม่สวย แต่ยังคงสภาพความสมบูรณ์ไม่ได้ผ่านการใช้ เป็นธรรมชาติของพระแท้เก่าเก็บอย่างแท้จริง
จะเห็นร่องรอยความเป็นธรรมชาติ คราบน้ำมันตังอิ๊วและแป้งโรยพิมพ์ยังปรากฏให้เห็นทั้งด้านหน้าและด้านหลังขององค์พระ มีทั้งรอยหนอนด้น รูพรุนปลายเข็ม บ่อน้ำตา รอยปูไต่ และการแตกในรูปแบบต่างๆ อีกทั้งมวลสารครบสูตรตามแบบฉบับพระแท้ 100% 
                                                       พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แบบที่2 (อกวี)

พระสมเด็จวัดระฆัง (แม่พิมพ์องค์ดัง) Pra somdej (with the similar of the famous mould)

พระสมเด็จวัดระฆังแม่พิมพ์เดียวกันย่อมมีหลายองค์และพระแต่ละองค์ก็ย่อมมีการหดตัวและเซ็ตตัวที่แตกต่างกันเพราะผ่านกาลเวลามาเป็นร้อยกว่าปี การที่เรารู้จักพระเพียงองค์เดียวก็จะไม่เกิดการพัฒนาในการศึกษาพระสมเด็จ พอเราไปเจอพระองค์อื่นแม้จะเป็นแม่พิมพ์เดียวกันก็ดูไม่เป็นเสียแล้ว(เพราะการหดตัวที่ไม่เหมือนกัน)

การที่ผมนำพระแม่พิมพ์เดียวกับพระองค์ดังหรือองค์ครูมาให้ท่านผู้สนใจชมกันนี้ ก็เพื่อให้ได้พิจารณาเปรียบเทียบถึงความแตกต่างของพระแม่พิมพ์เดียวกันนั่นเองครับ

พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์เดียวกับแม่พิมพ์องค์ดังที่เรานำเสนอมีรายการดังต่อไปนี้

1) พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แบบที่1 (พิมพ์อกใหญ่เส้นแซมใต้ตัก)

แม่พิมพ์องค์เสี่ยดม

แม่พิมพ์องค์ผู้ว่า

แม่พิมพ์องค์ช้างเผือก

2) พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แบบที่2 (พิมพ์อกวี)

แม่พิมพ์องค์โรงเหล็ก

แม่พิมพ์องค์ขุนศรี

แม่พิมพ์องค์กวนอู

3) พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แบบที่3 (พิมพ์อกกระบอก)

แม่พิมพ์องค์ลายงา

แม่พิมพ์องค์เสี่ยหน่ำ

4) พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แบบที่4 (พิมพ์เกศทะลุซุ้ม)

แม่พิมพ์องค์เล่าปี่

แม่พิมพ์องค์อธิบดี

แม่พิมพ์องค์โชติชัย